Παρασκευή 24 Φεβρουαρίου 2012

Μνήμη Θεόδωρου Αγγελόπουλου



Αποφεύγω να συναντώ τους καλλιτέχνες, όπως και τους πανεπιστημιακούς, πράγμα το οποίο είναι μια οδυνηρή επιλογή. Αυτό πάει πίσω στα χρόνια της φοιτητικής ζωής, όταν απέρριψα συλλήβδην τους καθηγητές του τμήματος Φιλολογίας (είχαν κάτι το εξουσιαστικό και της αυθεντίας που σε έκαναν να αισθάνεσαι κομπλεξικός ακόμη και αν δεν ήσουνα, πόσο μάλλον όταν είσαι αμούστακος νέος και ακόμη ψάχνεις την πυξίδα- αυτό το τροπάρι δεν άλλαξε με τις μεταπτυχιακές σπουδές). Ήταν η ίδια εποχή, όταν στη μικρή αίθουσα της Ταινιοθήκης στην Κανάρη και της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών στην Τοσίτσα έβλεπα τη φιλαυτία των καλλιτεχνών (όσοι σύχναζαν βέβαια). Είχαν στα μάτια τους κάτι το λαίμαργο, το απαρκτικό, σαν να θέλουν να υφαρπάσουν τη ζωή και να την κάνουν σώνει και καλά τέχνη.  Πέρασαν αρκετά χρόνια και ακόμη δεν έχω συμβιβαστεί και με τα δύο.
Όσο θυμάμαι δεν έχω πλησιάσει καλλιτέχνες για να τους κολακέψω. Δύο φορές το έκανα. Μία φορά ήταν με τον Θανάση Βέγγο που έλεγα σε προηγούμενη ανάρτηση και η δεύτερη με τον Λευτέρη Βογιατζή όταν τον συνάντησα στην Πανεπιστημίου. Του είπα ένα ευχαριστώ για τη Νύχτα της Κουκουβάγιας. Μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση που ενώ έπεσε σαν καρπούζι κατά λάθος από μία σκάλα και σίγουρα πόνεσε, αυτός συνέχιζε αμέριμνος σαν να μην είχε συμβεί τίποτα. Δεν μπορούσα παρά να υποκύψω στην τέχνη της υποκριτικής του.
Τον Αγγελόπουλο δεν τον γνώρισα και ευτυχώς. Νομίζω ότι μάλλον θα μου προκαλούσε αρνητικά αισθήματα αν κρίνω από το περισπούδαστο ύφος που έχει αυτός


και ο Παναγιωτόπουλος




σε αυτό το Παρασκήνιο για το οποίο ο Βακαλόπουλος έπνεε τα μένεα.


Έχω την αίσθηση ότι η φυσική παρουσία του στη σημερινή εποχή δεν θα πέρναγε. Έχοντας το προηγούμενο απόσπασμα ως δείγμα και έχοντας κατά νου και τον κριτικό λόγο της εποχής, μου φαίνεται ότι αντιπροσώπευαν έναν συγκεκριμένο εξουσιαστικό φαλλοκρατικό λόγο. 
Oι ταινίες του ωστόσο έχουν μια δυναμική που πηγάζει από το μοντερνισμό (βλέπε ποιητικότητα) και από την ανάπτυξη της φιλμολογίας. Δεν έχει κανείς να ανατρέξει στο περιοδικό Cahiers du cinema  των 70's για να δει πόσες ανατριχιαστικές ομοιότητες υπάρχουν στα κριτικά κείμενα και στα φιλμς του Αγγελόπουλου. Για παράδειγμα μπορεί να διαπιστώσει κανείς πόσο διαφορετικές είναι η Αναπαράσταση από τις Μέρες του 36 και τον Θίασο όσον αφορά τη χρήση του εκτός πλάνου χώρου. Αυτό ανάγεται αναμφισβήτητα στον προβληματισμό που αναπτύχθηκε στα Cahiers και από τον οποίο επηρεάστηκε ο Αγγελόπουλος. Έτσι δημιουργείται ένας κύκλος αναπαραγωγής και κατόπιν επιβράβευσης (κριτική-σκηνοθεσία-κριτική-βραβεία-αποδοχή του κοινού).
Από τις ταινίες του ωστόσο εκτιμώ τρεις. Την Αναπαράσταση, τον Θίασο και την Αιωνιότητα και μια Μέρα. Την πρώτη γιατί έχει την ορμή του νέου κινηματογραφιστή, τη δεύτερη για την ορμή του διανοουμένου και την τρίτη γιατί παραδέχεται στον πιο μεγάλο βαθμό που μπορεί να υπάρξει, την ποιητικότητα και την ιστορικοφανή χρήση του Μύθου. Αυτό όμως αποτελεί και την ουσιαστική αναίρεση του κατά ένα ειρωνικό τρόπο, πράγμα που σηκώνει φυσικά μεγάλη συζήτηση.