Μισό μίσος για την ελίτ

Παρατηρώ τον εαυτό μου να έχει εμποτιστεί για τα καλά από το μεταμοντέρνο εμφυλιακό μίσος. Φταίει που η ανοχή μου μετατράπηκε σε απέχθεια. Φταίει η ελίτ που την περιμένω να ξεβολευτεί (1) να ενταχθεί με μας, τους "καθημερινούς" ανθρώπους στο ίδιο μέτωπο. Αν η υπάρχουσα εντόπια παραγωγή ηγεμονίσκων σε κάθε αρχή (πολιτική, ακαδημαϊκή, πνευματική) στέκεται κατώτερη των περιστάσεων είναι γιατί έχει μεγαλώσει σε ένα τέτοιο κλίμα (εκπίπτουσα και κενή ιδεολογία και εξαργύρωσή της από τα καλά του εξουσιαστικού συστήματος) που περιγράφει η προπολεμική ταινία του Ernst Lubitsch Ninotchka

(1). Φέτος αφού είδα και απόειδα ότι οι μαθητές του Λυκείου είναι αρκετά βολεμένοι, είπα να τους μάθω να ξεβολεύονται. Όταν μπαίνω στην τάξη, τους λέω ξεβολευτείτε-καθίστε εκεί που δεν έχετε καθίσει ποτέ, δείτε τα πράγματα διαφορετικά. Άλλοι σέρνονται, άλλοι με κοιτάνε στα μάτια σαν να λένε τι μας λέει ετούτος, άλλοι σηκώνονται, οι καλοί μαθητές επαναπαύονται σαν να μην τους αφορά αυτό.

Κρίση, Αναγνωστάκης και Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος

Συνήθως διαβάζω διάφορα τομίδια λίγο πριν από κάποιο ραντεβού ή κάποια επίσκεψη και φυλάττω τις σκέψεις την ώρα της ομήγυρης. Τις ανακατεύω και τις εμπλουτίζω. Μου αρέσουν αυτά τα μικρά βιβλία, σαν αυτά που έβγαζε παλιότερα ο Πατάκης και έκαναν 500 δραχμές (είχα διαβάσει τον Σενέκα και μεταφράσεις Αρχαίων δραματικών ποιητικών). Ένα τέτοιο βιβλιαράκι κοστολογηθέν τετραπλάσιο (7 ευρώ) είναι και αυτό της συνομιλίας του Παντελή Μπουκάλα με τον Αναγνωστάκη. (1) Εκεί σταμάτησα σε μια σκέψη και μετά γύρισα τα μάτια μου για ώρα πολλή στους επιβάτες του Μετρό.

"Αναπόφευκτα, μοιραία, μαθηματικά θα λέγαμε, αν ο λογοτέχνης όχι 'ενδιαφέρεται' απλώς, αλλά ζει την εποχή του και τα προβλήματά της [...] τα βιώματά του αυτά θα δράσουν ανεξίτηλα με τον έναν ή τον άλλον τρόπο στο έργο του. Ο άξιος λογοτέχνης θέλει δε θέλει 'αυτοπροστατεύεται', ο κακός μόνο λογοτέχνης περιμένει να κληθεί στα όπλα για να αποκτήσει μια υπόσταση." (2)

Σκέφτομαι ότι αυτή η ηθική στάση του καλλιτέχνη έναντι της πραγματικότητας έχει στιγματίσει την ελληνική καλλιτεχνική ζωή και τα έργα του 20ου αιώνα. Ειδικά τον ελληνικό κινηματογράφο και την ελληνική ακαδημαϊκή μελέτη του που βαδίζει περισσότερο σε χνάρια κοινωνιολογικά παρά αισθητικά ή έστω μοραλιστικά. Την ώρα εκείνη στο Μετρό προσπαθούσα να σκεφτώ αν η Αναπαράσταση ή το Προξενιό της Άννας μπορούσαν να με κοιτάξουν στα μάτια και εγώ να δω Εμένα σε αυτά. Δυστυχώς δεν έβρισκα καμία επαφή, τα μάτια μας και η ματιά μας λοξοδρομούσαν.

Υποσημειώσεις
1. Είμαι αριστερόχειρ ουσιαστικά, Μονόλογος του Μανόλη Αναγνωστάκη, Αθήνα: Πατάκης, 2011.
2. Ό.π., σελ. 15-16.

ΕΤ0 ΙΙ: Ελληνική Τηλεόραση Μηδέν, 2

Έγραφα πριν από μήνα περίπου για τη σιωπή διανοουμένων στο κλείσιμο της ΕΡΤ. Εν μέρει διαψεύστηκα.