Δευτέρα 21 Απριλίου 2008

Η περίπτωση Λαζόπουλου: τα λαϊκά και τα λαϊκίστικα όρια ενός αυτόχρημα διανοούμενου

Σκέφτομαι την περίπτωση Λαζόπουλου και την επιτυχία που έχει στο ελληνικό (τηλεοπτικό) κοινό. Από που άραγε προέρχεται αυτή η τεράστια επιτυχία;

Αν επί παραδείγματι σταθούμε μόνον σε τηλεοπτικά κριτήρια, θα διαπιστώσουμε ότι πολλά ευφυολογήματα και η διατύπωσή τους παραπέμπουν οπωσδήποτε σε χαρακτήρες των Μήτσων,όπως είναι η κλασσική μητρική φιγούρα, ο δειλός μικροαστός δημόσιος υπάλληλος που ορωδεί εμπρός στην πρωτοβουλία. Αν το θέμα τεθεί με κινηματογραφικούς όρους, οι χαρακτήρες αυτοί παραπέμπουν στη μυθολογία του ελληνικού star system. Ο μικροαστός δημόσιος υπάλληλος έχει οφειλές στη φιλμική περσόνα του Ντίνου Ηλιόπουλου που συνέθεσε ένα τέτοιο κράμα στη δεκαετία του ΄60, δεκαετία στερέωσης του ημεδαπούς star system. Από αυτήν την άποψη η εγκατάλειψη της αφήγησης προς χάριν του πολιτικού σχολιασμού, της μεντιακής σάτιρας, δηλοί ότι το αφηγηματικό μοντέλο της ελληνικής τηλεόρασης, (αφήγηση η οποία στις αρχές της δεκαετίας του '90 στηριζόταν στη σύνδεση με το αφηγηματικό μοντέλο του επονομαζόμενου Παλαιού ΕλληνικούΚινηματογράφου) δίνει τη θέση της στην αποδιάρθρωση αυτής της μυθολογίας προς χάριν μιας απροσδιόριστης νέας.

Όμως η περίπτωση αυτής της αφήγησης δηλοί κάτι άλλο πολύ πιο σημαντικό. Καθώς τα dramatis personae δίνουν τη θέση τους στον Λάκη Λαζόπουλο, ο οποίος κουβαλά κατά την
performance του στοιχεία των χαρακτήρων των Μήτσων, αναδύεται μέσα από τα ρητορικά ερωτήματα που τίθενται, η θέση του καλλιτέχνη. Αν η εξίσωση καλλιτέχνης -> διανοούμενος ισχύσει στην περίπτωση Λαζόπουλου, τότε μέσα από την αποδιάρθρωση της αφήγησης αναδύεται ο διανοούμενος Λαζόπουλος.

Σε μια χώρα που δεν φημίζεται για την παρεμβατικότητα του διανοούμενου στην κοινή γνώμη, εφόσον οι περισσότεροι είτε περιορίζονται σε λογοτεχνικά ή άλλα περιοδικά, ή στα πανεπιστημιακά ιδρύματα και σε αντίστοιχα περιοδικά και σε έρευνες και βιβλία στην πλειοψηφία δυσνόητα, η περίπτωση του Λαζόπουλου λαμβάνει δυσανάλογη βαρύτητα. Κουβαλά την απάθεια του έλληνα διανοούμενου εμπρός στην καθημερινότητα και την αδυναμία εκφοράς δημόσιου λόγου. Αυτά τα δύο στοιχεία αναπληρώνονται από μια πληθωριστική άποψη για ποικίλλα ζητήματα τα οποία ωθούν τον καλλιτέχνη στην υιοθέτηση μιας λαϊκιστικής άποψης. Λαϊκισμός που πάντα θα υπάρχει στον κοινό που σημειωτέον στο δημόσιο χώρο έχει εθιστεί χρονίως. Επί παραδείγματι και από όσο θυμάμαι, τα χρόνια του '80 εκτός από το ΠΑΣΟΚ, υπήρξε η
Αυριανή, μετά ήρθαν τα τηλεοπτικά σόου των ιδιωτικών καναλιών κοκ.

Έτσι η περίπτωση του Λαζόπουλου γίνεται η σύνθεση τόσο ετερόκλητων στοιχείων όσο και του κοινού που τον παρακολουθεί. Αγρότες, δημόσιοι και ιδιωτικοί υπάλληλοι, καλλιτέχνες και καλλιτεχνίζοντες, πολιτικοί και δημοσιογράφοι. Η ικανοποίηση όλου αυτού του ετερόκλητου κοινού σε μια κοινή βάση, στη σάτιρα και την αριστοφανική βωμολοχία, ωθεί έτι περαιτέρω αυτήν την ποικιλία στοιχείων σε μια σύνθεση κάτω από την περσόνα του Λαζόπουλου- διανοούμενου.